Fabrika İçi Zemin İşaretleme Nedir?

Fabrika içi zemin işaretleme, fabrika içerisindeki farklı kullanım alanlarının zemin üzerinde çizgi, renk, sembol, yön oku ve yazılarla belirgin hale getirilmesidir.

Bu uygulamalarla;

• Forklift yolları,
• Yaya yolları,
• Yaya geçitleri, alan taramaları,
• Yükleme ve boşaltma alanları,
• Malzeme bekleme bölgeleri,
• Depolama alanları, yangın dolabı, elektrik, doğalgaz panosu uyarıları,
• Yasak veya kontrollü geçiş bölgeleri,
• Acil çıkış güzergâhları,
• Toplanma noktaları,
• Tehlikeli bölgeler daha kolay fark edilebilir hale getirilebilir.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır. Zemin çizgileri ile iş güvenliği levhaları aynı işlevi görmez. Zemin çizgileri alanı ve hareket güzergâhını tanımlarken, iş güvenliği levhaları belirli tehlike, yasak, mecburiyet veya acil durum bilgilerini çalışanlara iletir.

Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği, işyerlerinde kullanılacak sağlık ve güvenlik işaretleri için asgari gereklilikleri belirler ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki işyerlerinde uygulanır. İşveren ayrıca çalışanları kullanılan işaretlerin anlamı ve gerektirdiği davranışlar konusunda bilgilendirmek ve eğitim sağlamakla yükümlüdür.

Fabrika İçerisinde Neden Zemin İşaretleme Yapılmalıdır?

Fabrika içerisinde aynı anda forklift, transpalet, servis aracı, kamyon, binek araç ve çalışan trafiği bulunabilir. Bu hareketlerin birbirinden yeterince ayrılmadığı alanlarda çarpışma, sıkışma, düşme ve benzeri riskler ortaya çıkabilir.

Fabrika zemin çizgileri bu riskleri tek başına ortadan kaldırmaz; ancak güvenli çalışma düzeninin oluşturulmasına yardımcı olan fiziksel işaretlemelerden biridir.

Örneğin bir üretim tesisinde forkliftlerin kullandığı güzergâh ile çalışanların yürüdüğü yol aynı alan içerisindeyse, zemine yalnızca bir yol çizgisi tatbik etmek yeterli olmayabilir. Öncelikle mümkün olduğu ölçüde araç ve yaya hareketlerinin birbirinden ayrılması gerekir. Ardından forklift yolu çizgisi, fabrika içi yürüyüş yolları ve gerekli uyarı işaretleri uygulanabilir.

Buradaki amaç, çalışanların “hangi yoldan yürümeliyim?”, forklift operatörünün “hangi güzergâhı kullanmalıyım?” ve araç sürücüsünün “hangi alandan geçmeliyim?” sorularına mümkün olduğunca net bir cevap verebilecek bir düzen oluşturmaktır.

Forklift Yolu ve Forklift Çizgileri

Fabrika içindeki en önemli zemin işaretleme uygulamalarından biri forklift yolu belirlenmesidir.

Forkliftler, yükleri taşıma ve istifleme sırasında yayalara göre farklı hareket özelliklerine sahiptir. Yük taşırken görüş alanı daralabilir, dönüş yarıçapı nedeniyle geniş manevra alanına ihtiyaç duyabilir ve yük nedeniyle durma mesafesi değişebilir.

Bu nedenle fabrika içi forklift yolu, yalnızca forkliftin geçebileceği kadar geniş bir şerit çizilerek belirlenmemelidir.

Forklift Yolu Nasıl Planlanır?

Forklift güzergâhı belirlenirken;

• Kullanılan forkliftin özellikleri,
• Forkliftin dönüş hareketleri,
• Taşınan yüklerin boyutu,
• Raf veya makine konumları,
• Yaya yolları,
• Kapılar,
• Kör noktalar,
• Kavşaklar,
• Yükleme ve boşaltma alanları,
• Acil çıkış yolları dikkate alınmalıdır.

Örneğin 2 metre genişliğinde bir alana forklift yolu çizmek, forkliftin fiziksel olarak geçebilmesi nedeniyle ilk bakışta yeterli görünebilir. Ancak forkliftin dönüş yaptığı bir noktada yükün genişliği, karşıdan gelen forklift, raf mesafesi veya yaya geçişi hesaba katılmamışsa bu çizgi gerçek kullanım için yeterli olmayabilir.

Bu nedenle forklift yolu çizgisi uygulanmadan önce gerçek trafik hareketinin incelenmesi gerekir.

Forklift Yolu Çizgisi ve Renk Seçimi

Forklift çizgileri için kullanılacak renk, fabrikanın zemin işaretleme standardına göre belirlenebilir. Ancak 5S uygulamalarında kullanılan renklerin tamamını doğrudan kanuni zorunluluk olarak değerlendirmek doğru değildir.

Örneğin bir işletme kendi 5S standardında forklift yollarını belirli bir renkle, yaya yollarını başka bir renkle tanımlayabilir. Buradaki asıl amaç, kurum içerisinde aynı renk kodunun tutarlı biçimde kullanılmasıdır.

Önemli olan yalnızca rengin kendisi değil, çalışanların bu renklerin ne anlama geldiğini bilmesi ve işaretleme sisteminin fabrika genelinde tutarlı olmasıdır.

Yürüyüş Yolu – Fabrika İçi Yaya Yolları

Yürüyüş yolu, yürüme yolu ve fabrika içi yürüyüş yolları, çalışanların araç ve forklift trafiğinden mümkün olduğunca ayrılmış güzergâhlarda hareket etmesini sağlamak amacıyla planlanabilir.

Bir fabrikanın üretim alanında çalışanların sürekli olarak forklift yolunun içerisinden yürümek zorunda kalması, yalnızca zemine çizgi çekilerek çözülebilecek bir sorun değildir. Öncelikle çalışma düzeninin ve trafik akışının değerlendirilmesi gerekir.

Fabrika Yürüme Yolu Nasıl Belirlenir?

Fabrika yürüme yolu belirlenirken;

• Çalışanların giriş ve çıkış noktaları,
• Soyunma ve dinlenme alanları,
• Yemekhane, ofisler,
• Tuvalet ve sosyal alanlar,
• Üretim alanları,
• Depolar,
• Acil çıkışlar,
• Forklift yolları,
• Araç yolları arasındaki hareketler değerlendirilir.

Daha sonra mümkün olduğunca anlaşılır ve güvenli bir yaya hattı oluşturulur.

Mecburi Yaya Yolu

Bazı işletmelerde çalışanların belirli güzergâhları kullanması, işletmenin risk değerlendirmesi ve trafik düzeni açısından gerekli olabilir. Bu durumda mecburi yaya yolu olarak tanımlanan güzergâhların zemin işaretlemesi, ilgili işaret ve levhalarla desteklenebilir.

Burada “mecburi yaya yolu” ifadesinin hangi durumda kullanılacağı, işletmenin risk değerlendirmesi ve kullanılan işaretin mevzuattaki anlamıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Araç Yolları ve Fabrika Yol Çizgileri

Fabrika içerisinde forklift dışında kamyon, servis aracı, binek araç veya başka taşıma araçlarının kullanıldığı yollar da bulunabilir.

Bu alanlarda araç yolları ile yaya yollarının mümkün olduğunca birbirinden ayrılması önemlidir.

Fabrika yol çizgileri uygulanırken;

• Araç giriş-çıkışları,
• Tek yön ve çift yön hareketler,
• Dönüş noktaları,
• Kavşaklar,
• Yükleme alanları,
• Kapılar,
• Rampalar,
• Yaya geçitleri dikkate alınmalıdır.

Yön Oku Uygulamaları

Yön oku, özellikle tek yönlü trafik düzeninin bulunduğu fabrika alanlarında sürücünün ve forklift operatörünün hareket yönünü daha kolay anlamasına yardımcı olur.

Örneğin bir fabrikanın iç yolunda araçların saat yönünde dolaşması planlanmışsa, yalnızca yol çizgisi uygulamak yerine uygun noktalarda yön oku kullanılması trafik düzeninin daha kolay anlaşılmasını sağlayabilir.

Ancak yön oku, tek başına trafik düzenini çözmez. Yolun genişliği, karşılaşma alanları ve kavşaklar da planlanmalıdır.

5S Çizgi Standartları ve 5S Yer Çizgileri

Fabrikalarda zemin işaretleme çalışmalarının önemli bir bölümü 5S uygulamaları kapsamında yapılır.

5S; çalışma alanının düzenlenmesi, gereksiz malzemelerin ayrıştırılması, temizliğin ve standardizasyonun sağlanması ve düzenin sürdürülebilir hale getirilmesi amacıyla kullanılan bir yönetim yaklaşımıdır.

5S çizgi standartları, işletmenin kendi görsel yönetim standardının oluşturulmasına yardımcı olabilir.

Örneğin bir fabrika kendi içerisinde;

• Bir rengi yaya yolu,
• Bir rengi forklift güzergâhı,
• Bir rengi malzeme bekleme alanı,
• Bir rengi yasak alan,
• Başka bir rengi çalışma alanı olarak tanımlayabilir.

Burada önemli olan, belirlenen 5S yol çizgileri ve renklerin fabrikanın bütün bölümlerinde aynı mantıkla uygulanmasıdır.

5S Yer Çizgileri Neden Önemlidir?

Bir üretim alanında malzemelerin sürekli farklı yerlere bırakılması, geçiş yollarının daralmasına ve iş akışının bozulmasına neden olabilir.

Örneğin paletler için belirlenmiş bir alan bulunmuyorsa, çalışanlar paletleri boş gördükleri herhangi bir noktaya bırakabilir. Bu durum zaman içerisinde yaya yolunun, forklift rotasının veya acil çıkışa giden yolun kapanmasına neden olabilir.

5S yer çizgileri ile palet alanı, hammadde alanı, sevkiyat alanı veya bekleme alanı zeminde açık şekilde tanımlanabilir.

Fabrika Yer Çizgileri ve Fabrika Yer Boyası

Fabrika yer çizgileri, üretim alanlarının düzenlenmesinde kullanılan temel zemin işaretleme uygulamalarındandır.

Bunun yanında yalnızca çizgi değil;

• Zemin yazıları,
• Yön okları,
• Semboller,
• Renkli alanlar,
• Tehlike taramaları,
• Park alanları,
• Malzeme alanları da uygulanabilir.

Fabrika yer boyası seçilirken zeminin mevcut durumu ve kullanım yoğunluğu dikkate alınmalıdır.

Yoğun forklift trafiği bulunan bir zeminde kullanılan boya ile yalnızca yaya trafiğinin bulunduğu bir alandaki boya aynı şartlara maruz kalmaz.

Epoksi Zemin Boyama ve Epoksi Zemin Kaplama

Fabrikalarda beton zeminlerin daha kolay temizlenmesi, yüzey performansının artırılması veya belirli kullanım ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla epoksi zemin kaplama sistemleri uygulanabilir.

Ancak epoksi zemin kaplama ile epoksi zemin boyama aynı uygulama değildir.

Epoksi zemin kaplama, zemine belirli kalınlık ve sistem özellikleri sağlayan çok katmanlı bir uygulama olabilir. Epoksi zemin boyama ise mevcut yüzeye uygun epoksi esaslı boya sisteminin uygulanmasını ifade edebilir.

Bu ayrım özellikle fiyatlandırma ve uygulama planlamasında önemlidir.

Epoksi Zemin Üzerine Çizgi Uygulaması

Epoksi kaplı bir fabrikada yeni bir epoksi çizgi veya epoksi yol çizgi uygulaması yapılacaksa mevcut kaplamanın durumu incelenmelidir.

Zemin üzerinde yağ, kir, gevşemiş kaplama veya uygun olmayan eski boya bulunuyorsa doğrudan yeni çizgi uygulamak beklenen sonucu vermeyebilir.

Bu nedenle epoksi zemin boyama, epoksi çizgi ve epoksi yol çizgi uygulamalarında yüzeyin mevcut durumu dikkate alınmalıdır.

Depo İçi Zemin Boyama

Depolarda forklift ve yaya trafiği çoğu zaman aynı çalışma alanında bulunur. Bu nedenle depo içi zemin boyama, yalnızca zeminin estetik olarak yenilenmesi şeklinde değerlendirilmemelidir.

Depo içerisinde;

• Forklift yolları,
• Yaya yolları,
• Raf önleri,
• Palet bekleme alanları,
• Sevkiyat bölgeleri,
• Mal kabul alanları,
• Acil çıkış güzergâhları ayrı ayrı tanımlanabilir.

Örneğin rafların önündeki alanların sürekli paletlerle kapatılması forklift hareketini ve yaya geçişini zorlaştırıyorsa, zeminde bekleme alanının belirlenmesi ve bu alanın işletme prosedürleriyle desteklenmesi daha düzenli bir çalışma ortamı sağlayabilir.

Fabrika İş Güvenlik Çizgileri

Fabrika iş güvenlik çizgileri, işyerindeki tehlike ve hareket alanlarının görsel olarak belirginleştirilmesine yardımcı olur.

Ancak zemin çizgileri, risk değerlendirmesinin veya mühendislik tedbirlerinin yerine geçmez.

Örneğin hareketli bir makinenin yanında yalnızca sarı-siyah çizgi bulunması, makine kaynaklı tüm riski ortadan kaldırmaz. Makinenin koruyucuları, güvenlik mesafeleri, çalışma prosedürleri, eğitimler ve diğer kontrol tedbirleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu nedenle İSG zemin çizgileri, daha geniş bir iş sağlığı ve güvenliği sisteminin parçası olarak düşünülmelidir.

İş Güvenliği Levhaları ve Zemin İşaretleri

Fabrika içerisindeki iş güvenliği levhaları, çalışanlara tehlikeler, yasaklar, zorunluluklar veya acil durumlar hakkında bilgi verir.

Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği; yasaklayıcı, uyarıcı, emredici ve acil çıkış/ilk yardım gibi işaretlerin uygulanmasına ilişkin asgari gereklilikleri düzenler. Yönetmelik kapsamında işaretlerin anlamları ve gerektirdiği davranışlar konusunda çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitim alması gerekir.

Bu nedenle fabrika iş güvenlik çizgileri ile iş güvenliği levhaları birbirini desteklemelidir.

Örneğin forklift yolunun bulunduğu bir kavşakta sadece zemin çizgisi bulunması yerine, riskin niteliğine göre uygun uyarı ve yönlendirme işaretleri de değerlendirilebilir.

Acil Çıkış Levhası ve Kaçış Yolları

Fabrika içerisinde acil çıkış levhası, yalnızca dekoratif bir tabela değildir. Acil durumda çalışanların çıkış yolunu kolayca bulabilmesi için yönlendirme sisteminin bir parçasıdır.

İşyeri bina ve eklentilerine ilişkin düzenlemelerde acil çıkış yolları ve kapılarının güvenli tahliyeyi sağlayacak şekilde düzenlenmesi, engellenmemesi ve uygun şekilde işaretlenmesi öngörülmektedir.

Yangından korunma mevzuatında da birden fazla çıkışı bulunan binalarda acil durum yönlendirmesi ve çıkışların konumunu gösteren işaretlerin kullanılması düzenlenmektedir.

Bu nedenle acil çıkış levhası yerleştirilecekse sadece levhanın kendisi değil, levhaya ulaşan güzergâhın da kullanılabilir durumda olması gerekir.

Örneğin acil çıkış kapısının önüne malzeme, palet veya makine bırakılmışsa, zeminde yeşil çizgi bulunması tek başına güvenli tahliyeyi sağlamaz.

Toplanma Noktası Tabelası – Toplanma Noktası Levhası

Acil durumlarda çalışanların bina dışına çıktıktan sonra yönlendirileceği güvenli alanın belirlenmesi, acil durum organizasyonunun önemli parçalarından biridir.

Bu nedenle işletmelerde toplanma noktası tabelası ve toplanma noktası levhası kullanılabilir.

Ancak toplanma alanı belirlenirken yalnızca uygun bir tabela yerleştirmek yeterli değildir. Alanın gerçekten güvenli ve ulaşılabilir olması, işletmenin acil durum planıyla uyumlu olması gerekir.

Örneğin fabrikanın hemen yanında forklift trafiğinin devam ettiği bir alanı yalnızca boş olduğu için toplanma noktası olarak belirlemek doğru olmayabilir.

Toplanma noktası tabelası, çalışanların acil durumda nereye gideceğini göstermeli; toplanma alanı ise acil durum planı kapsamında belirlenmiş olmalıdır.

Fabrika Zemin Çizgileri ile 5S Prosesinin Birlikte Kullanılması

Fabrika zemin çizgileri ile 5S uygulamasının birlikte kullanılması, görsel yönetimin daha anlaşılır hale gelmesine yardımcı olabilir.

Örneğin bir üretim alanında;

• Yeşil alan: yaya güzergâhı,
• Belirlenmiş renk: forklift güzergâhı,
• Çizgili alan: malzeme bekleme alanı,
• Ayrılmış alan: boş palet bölgesi,
• Belirlenmiş alan: sevkiyat bölgesi şeklinde bir işletme standardı oluşturulabilir.

Ancak bu renklerin 5S standardı olduğu açıkça belirtilmeli, yasal zorunluluk olan sağlık ve güvenlik işaretleriyle karıştırılmamalıdır.

İşletmenin kendi standardı ile mevzuatın zorunlu tuttuğu işaretlerin birbiriyle çelişmemesi gerekir.

Fabrika İçi Zemin İşaretleme Nasıl Yapılır?

Profesyonel bir fabrika içi zemin işaretleme uygulaması aşağıdaki aşamalarla planlanabilir:

1. Alan Keşfi
   Üretim alanı, depo, forklift yolları, yaya yolları, araç yolları ve mevcut işaretlemeler incelenir.
   İstif alanları, fabrikanın çalışma düzeni, mevcut zemin.
   Neden fabrikanın çalışma düzenine de bakarız? Çünkü kimi fabrikalar hiç durmaz, 3 vardiya çalışan üretim tesisleri var; bu gibi sanayi tesislerinde, beyaz ve mavi yaka sorumlu personel/İSG/müdür ile iletişimde kalarak uygulama sürecini işleyişi aksatmadan hakkıyla teslim ederiz.
2. Trafik Akışının İncelenmesi
   Forkliftlerin, araçların ve çalışanların hangi güzergâhları kullandığı belirlenir.
3. Risklerin Değerlendirilmesi
   Çarpışma noktaları, kör alanlar, geçişler, acil çıkışlar ve yoğun trafik bölgeleri incelenir.
4. Zemin İşaretleme Planının Hazırlanması
   Forklift yolu çizgisi, yürüyüş yolu, araç yolları, park ve bekleme alanları, yön okları ve diğer işaretlemeler belirlenir.
5. Zemin Hazırlığı
   Zemin toz, yağ, kir ve gevşek tabakalardan uygun yöntemle temizlenir.
6. Çizgi ve Zemin Boyama Uygulaması
   Belirlenen plan doğrultusunda fabrika yer çizgileri, zemin boyama, yön okları ve gerekli zemin işaretlemeleri uygulanır. Sanayi ve üretim tesislerinin çoğunun zemininde belli oranda yağ mevcuttur bundan dolayı forklift tekerlekleri de zamanla kirlenir, yağlanır. Yol çizgi boyaları yarı mat boyalardır, zemin boyama uygulamasında erken kararma olmaması için, yol çizgi boyasına uyumlu parlak vernik uygulanması elzemdir. Silinebilir hale geldiği gibi aynı zamanda koruyucu katman oluşturur yol çizgi boyasının üzerinde. Boya için olduğu gibi vernik içinde m²/sarfiyat çok önemlidir, daha fazla metraj iş yapsın diye fazlaca inceltilmiş bir yol çizgi boyası verniği, doğru sonuç vermez bundan mütevellit uygulamacı firmanın seçimi çok önemlidir. Garanti, firma tecrübesi, referansları önem teşkil eder.
7. Levha ve Tabela Uygulamaları
   Gerektiğinde iş güvenliği levhaları, acil çıkış levhası, toplanma noktası levhası ve diğer uygun trafik işaretlemeler yerleştirilir.
8. Son Kontrol
   Çizgilerin düzgünlüğü, görünürlüğü, yönlendirmelerin tutarlılığı ve kritik geçişlerin açık olup olmadığı kontrol edilir.

Fabrika İçi Zemin İşaretlemede İş Güvenliği Mevzuatı Neden Önemlidir?

Fabrika zemin işaretlemesi yapılırken yalnızca görsel düzen düşünülmemelidir.

İşverenin işyerindeki riskleri belirleme, gerekli önlemleri alma, çalışanları bilgilendirme ve uygun iş sağlığı ve güvenliği organizasyonunu kurma yükümlülükleri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili ikincil mevzuat çerçevesinde değerlendirilir.

Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği açısından da işaretlerin anlamları konusunda çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitim verilmesi gerekir.

Acil çıkışlarla ilgili olarak ise işyerlerindeki acil çıkış yollarının ve kapılarının engellenmemesi, güvenli tahliyeye uygun olması ve uygun şekilde işaretlenmesi gerekir.

Dolayısıyla fabrika iş güvenlik çizgileri, acil çıkış levhası, yaya yolları, forklift çizgileri ve diğer zemin işaretlemeleri; fabrikanın risk değerlendirmesi ve acil durum planı ile birlikte ele alınmalıdır.

Fabrika Zemin Çizgilerinde Yapılan Yaygın Hatalar

Sadece Zeminin Boyanmasına Odaklanmak

Fabrika çizgileri güzel görünebilir; ancak forklift yolu gerçek trafik akışına uygun değilse görsel düzen tek başına yeterli değildir.

Forklift ve Yaya Yolunu Gelişigüzel Belirlemek

Fabrika içi forklift yolu ve fabrika içi yürüyüş yolları birbirinden mümkün olduğunca net şekilde ayrılmalıdır. Kesişmelerde, seksiyonel kapı önlerinde veya karşıya geçişlerde yaya geçitleri uygulanmalıdır. Yaya hareketinin olduğu tüm alanlarda yürüyüş yolu çizgilerinin de devamlılığı şarttır, bağlantı kopukluğu iş güvenliği temeline aykırıdır. Aynı şekilde iş makinelerinin çalıştığı her bölgede forklift yolu çizgileri uygulanmalı, forklift şablonu ile desteklenmelidir.

Acil Çıkış Yolunu Depolama Alanına Dönüştürmek

Acil çıkış önüne yol çizgisi çekilmiş olması, alanın depo olarak kullanılmasını kabul edilebilir hale getirmez. Kaçış yolları ve kapılar, çıkışı engelleyecek şekilde kullanılmamalıdır.

5S Renklerini Yasal Zorunluluk Gibi Kullanmak

5S renk standardı ile mevzuattaki sağlık ve güvenlik işaretlerinin anlamları birbirinden ayrılmalıdır.

Zemin Hazırlığı Yapmadan Boya Uygulamak

Yağlı, kirli, ıslak veya uygun olmayan yüzeye yapılan uygulama, çizginin kısa sürede bozulmasına, deforme olmasına, kısa zamanda kalkmasına neden olabilir. En kaliteli ve doğru malzemeyi de kullansanız, zemin hazırlığı olmadan uygulamaya başlıyorsanız, sürpriz sonuçlara hazırlıklı olmalısınız. Deneyimli firmalar yılların vermiş olduğu tecrübe ile bu hataya düşmez, önceden uyarılarını yapar, önlemlerini alırlar.

Gereğinden Fazla Çizgi Kullanmak

Her boş alanı çizgilerle bölmek, daha güvenli bir fabrika anlamına gelmez. Fazla ve gereksiz işaretleme çalışanların görsel olarak ayırt etmesini zorlaştırabilir. Estetik açıdan da güzel ve profesyonel bir uygulama görüntüsü oluşturmaz. Genellikle daha çok metraj çıkarmak daha çok iş yapmak isteyen firmalar, fabrika içi zemin işaretleme uygulamasında bu işin estetik tarafının da olduğunu göz ardı ederler.

Fabrika İçi Zemin İşaretleme Örneği

Örneğin bir üretim tesisinde ana girişten üretim bölümüne kadar forklift trafiğinin yoğun olduğunu düşünelim.

Bu alanda;

1. Forklift yolu: Forkliftlerin kullandığı ana güzergâh belirlenir. Mümkün olduğunca yürüme yolundan ayrılmalı kesişmelerde ise yaya geçitleri uygulanmalıdır.
2. Fabrika yürüme yolu: Çalışanların üretim alanına ulaşacağı güzergâh mümkün olduğunca forklift yolundan ayrılır.
3. Yön oku: Forkliftlerin tek yönlü hareket ettiği noktalarda uygun yönlendirme okları uygulanır.
4. Kavşak: Forklift ve yaya hareketinin kesiştiği noktada gerekli görsel ve işaretleme tedbirleri değerlendirilir.
5. Malzeme alanı: Palet ve malzemelerin bırakılacağı alan zeminde ayrıca tanımlanır.
6. Acil çıkış: Acil çıkışa ulaşan güzergâhın açık kalması sağlanır ve uygun acil çıkış levhası ile yönlendirme yapılır. Acil çıkış kapısı öncesinde yazı figür ve küçük oklar ile belirgin hale getirilir.
7. Toplanma alanı: Acil durum planında belirlenen toplanma noktası uygun tabela/levha ile gösterilir. Zemin boyama, yazı ve figürler ile desteklenir.

Bu örnekte görüldüğü gibi iyi bir fabrika zemin işaretleme uygulaması yalnızca yol çizgilerinden oluşmaz. Çizgi, renk, yön oku, iş güvenliği levhası, yaya yolu ve acil durum yönlendirmesi aynı sistem içerisinde düşünülür.

Fabrika Zemin Çizgileri İçin Doğru Uygulama Neden Önemlidir?

Fabrika zemin çizgileri, forklift yolu çizgisi, fabrika yer çizgileri, 5S yol çizgileri, yürüyüş yolu, araç yolları ve diğer zemin işaretlemeleri doğru planlandığında fabrikanın günlük işleyişinin daha anlaşılır hale gelmesine katkı sağlayabilir.

Burada hedef, zemini mümkün olduğunca çok boyamak değildir. Hedef; insanların, forkliftlerin ve araçların nereden hareket edeceğini anlaşılır hale getiren, işletmenin risk değerlendirmesi ve çalışma düzeniyle uyumlu bir görsel sistem oluşturmaktır.

Bu nedenle profesyonel fabrika içi zemin işaretleme çalışmasında önce alan analiz edilir, ardından trafik ve çalışma düzeni değerlendirilir. Sonrasında uygun fabrika çizgileri, forklift çizgileri, fabrika iş güvenlik çizgileri, 5S yer çizgileri, yaya yolları ve gerekli işaretlemeler belirlenir.

Zemin beton, asfalt veya epoksi kaplama ise kullanılacak fabrika yer boyası ve çizgi sistemi de zeminin özelliklerine göre seçilmelidir. Özellikle epoksi zemin boyama, epoksi zemin kaplama, epoksi çizgi ve epoksi yol çizgi uygulamalarında mevcut yüzeyin durumu dikkate alınmadan yapılan uygulamalar beklenen dayanımı vermeyebilir.

Tesislerin dış sahalarında, trafik yönlendirme kapsamında neler yapıyoruz? Nasıl bir yol izliyoruz? Yaya ve araç yollarının birbirinden ayrılması, iş sağlığı ve güvenliği (İSG)’nin güvenli bir çalışma ortamı sağlamak amaçlı olan temel unsurlarından biridir. Yatay ve düşey işaretleme kapsamında; fabrika yol çizgileri, epoksi zemin boyama, yürüyüş yolları, forklift çizgileri, yaya geçidi çizgileri, acil çıkış yönlendirmeleri, yönlendirme okları, fabrika çizgileri, trafik levhaları, 5S yer çizgileri, trafik ürünleri temin ve montajı uygulamalarını yapıyoruz. Tesis girişi olan güvenlik noktasından yürüyüş yolunu başlatıyor, yaya ve taşıtın kesişebileceği alanlarda (örnek: seksiyonel kapı önleri ve karşıdan karşıya geçişler) yaya geçidi uygulamalarını tatbik ediyoruz. 80 cm ile 100 cm arası genişlikte, işverenin bütçesine göre değişiklik gösteren uygulama çeşitliliği ile icra ediyoruz. Yaya ve araç figürleri, uyarı yazıları ekliyoruz. Sınırlandırmalar için sarı yada beyaz, uyarı bölgelerinde sarı-siyah, tehlikeli alanlarda ise kırmızı renkte zemin boyama uygulamaları yapıyoruz. Ofisler bölümü önüne, elektrikli şarj istasyonu kurulumu, şarj istasyonu boyama, otopark çizgileri, araç park demiri yada kauçuk stoperler, tesis etrafına yol çizgileri, yönlendirme okları, hız sınırı figürleri, uyarı yazıları, trafik uyarı levhalarını ve gereken tüm trafik ürünlerinin temin ve montajını yapıyoruz.

İç sahada olduğu gibi dış sahada da işletme etrafındaki elektrik ve yangın dolabı, doğalgaz üniteleri, her nevi tehlike unsurlarının çevresine ‘kırmızı renkte zemin boyası ile’ uyarı, trafik işaretleri uygulamaları yapıyoruz. Farklı maliyetlerdeki zemin işaretleme, zemin boyama malzemelerimizi sizlere sunuyor, mevcut zemine göre kullanılması gereken ürünleri tecrübemiz doğrultusunda sizlere aktarıyoruz. (Tek komponentli soğuk yol çizgi boyası, epoksi poliüretan, çift komponentli yol boyası, MMA akrilik yol çizgi boyası, zemin epoksi, parlak selülozik vernik, klor kauçuk bordür boyası..)

Tüm uygulamalarımızı, yüksek basınçlı ‘Graco’ marka yol çizgi makinelerimiz ile, püskürtme yöntemiyle yapıyoruz. Acil Toplanma alanını yeşil zemin boyama, yazı ve figürler ile tatbik ediyoruz. Düşey işaretleme yani uyarı levhaları ile daha belirgin hale getiriyoruz. Mümkün ise etrafını esnek silindir (delinatör), demir bariyer, metal duba ile destekliyoruz.

İrtibat nasıl sağlanıyor? Bizimle mail yada telefon yoluyla iletişime geçtiğinizde, randevu için gün ve saat belirliyoruz. Keşif, sunum ve ölçüm için tesisinize geliyoruz. Gerekli görülürse proje talep ediyor, ‘AutoCAD’ üzerinden metraj çıkarıp detaylı fiyat teklifini hazırlayıp, değerlendirme ve onayınıza sunmak üzere sizlere gönderiyoruz.

Sonuç olarak iyi bir fabrika zemin işaretleme uygulaması; görsel düzen + trafik düzeni + iş güvenliği + 5S standardı + doğru malzeme + doğru uygulama unsurlarının birlikte değerlendirilmesiyle oluşturulmalıdır.

Fabrikanızda forklift yolu, forklift çizgileri, fabrika içi yürüyüş yolları, mecburi yaya yolu, araç yolları, 5S yer çizgileri, fabrika zemin çizgileri, depo içi zemin boyama, epoksi zemin boyama, epoksi çizgi veya fabrika iş güvenlik çizgileri uygulanması planlanıyorsa, uygulama öncesinde mevcut alanın incelenmesi ve ihtiyaca uygun bir zemin işaretleme planının oluşturulması doğru başlangıç noktasıdır.